terug naar het submenu 'planetaire archetypen'
verder naar 'De Westerse kunstgeschiedenis in samenhang met de Planeten-archetypen'
terug
naar menu 'Favoriete kunst' / beschouwingen over kunstgeschiedenis
Het Saturnus-archetype

Joffra: Capricorn;
Saturnus, ofwel Chronos, de oude man met baard en de zeis van de dood is de
heerser over Steenbok, het Saturnusdier die op de bergtop huist. We zien een
doods, steenachtig berg- en rotslandschap... Triomfantelijk kijkt de heroïsche
steenbok neer op de diepte. Achter hem straalt de zon, want vanaf Januari,
midwinter neemt de zon weer in kracht toe... In de Steenbok- en
Watermantijd, Januari en Februari is het winter. Het is bitter koud, en in de
winter is het hier hetzelfde klimaat als in het hoge noorden, bv. de Noordpool.
Ook op de bergtop , waar de Steenbok leeft, is er een koud, winters poolklimaat.
We vinden er de 'eeuwige sneeuw'. Saturnus waart door de natuur tijdens de
winter, het is bitter koud, we krimpen ineen en de botten en gewrichten
kraken... In de natuur is de winter een zware tijd van ontberingen, van honger
en bevriezingsgevaar. Wie niet sterk genoeg is sterft, de dood waart door de
natuur. De wereld is bevroren, alles is versteend en verstard... In de winter is
de natuur, het leven, veel planten en dieren daadwerkelijk gestorven, of in
diepe slaap... Saturnus staat dan ook voor het noodlot, voor angst, voor
'het grote ongeluk' en de dood. Maar de koude stimuleert ook het heldere denken,
de kristallijne klaarheid van het zuivere denken, want in deze tijd vieren we
ook het Kerstfeest, en dat symboliseert de geboorte van de Geest [het geestzelf]
, het Godskind, uit de schoot van de ziel [bewustzijnsziel], gesymboliseerd door
Maria, de vrouw, de hemelse ziel... Vanuit de helderheid van het zuivere denken
kan de godsvonk in de ziel van het hogere Ik worden geboren... Dat is het licht
van de zon die men in de afbeelding achter de Steenbok ziet schijnen...
In de muziek hangt Es groot samen met Steenbok, zoals de 'Eroica' van Beethoven,
grootse en verheven Heldenmuziek, zoals ook het einde van de 2e en 8e symfonie
van Mahler, en 'Ein Heldenleben' van Richard Strauss. In tegenstelling tot de
bange en voorzichtige Kreeft is de Steenbok een heldhaftig wezen met een
heroïsche doodsverachting.

Joffra: Aquarius
Saturnus is evenzeer de heerser over Waterman, want het is dan nog steeds de
kille en noodlottige wintertijd. Later werd Uranus de nieuwe heerser over
Waterman. Uranus, Vader Hemel, bevrucht vanuit de hemel Gaya, Moeder Aarde, met
het hemelwater waardoor het nieuwe leven op aarde zich kan ontplooien...
In de tijd dat Uranus werd ontdekt ontstond de Franse revolutie, met de
Waterman-idealen: Vrijheid, gelijkheid en broederschap. In dezelfde tijd
ontstonden de straatorkesten en blaasorkesten, het harmonie-orkest, waarvan veel
instrumenten in Bes groot zijn gestemd [klarinetten, trompetten ed.]. Bes groot
is de waterman-toonsoort van de Marsmuziek en de Franse revolutie-muziek die
eensgezindheid moet bewerkstelligen bij de soldaten of het volk, waardoor
broederschap en kameraadschap wordt gestimuleerd.
Hoe kan men de waterman-idealen nu in verband brengen met Saturnus? Als de oude
Romeinen de 'Saturnaliën' vierden werden de rollen van meester en knecht
omgedraaid, want voor God [in de geest] is ieder mens gelijk. Na de dood telt
het niet of je een koning of een arme boer was, alleen je morele levenswandel
telt. Saturnus maait alles weg met zijn zeis, alleen de essentie blijft over:
Wat heb je met je leven gedaan, heb je de stem van je geweten gevolgd en het
goede [= het goddelijke, want God is gelijk goed] gedaan, of heb je je leven
vergooid met zinledig amusement en egoïstisch vertier... Na de dood worden wij
meedogenloos streng beoordeeld op wie wij in wezen werkelijk zijn... God [als
strenge rechter, maar wij zijn het in wezen zelf, het is ons eigen geweten dat
spreekt] maakt daarbij geen onderscheid tussen meesters en knechten. Daar, in de
geestelijke wereld, is ieder mens gelijk... Een mens in de
Saturnus-leeftijdsfase bereidt zich hier [soms] al geestelijk op voor. Ziehier
het verband van Saturnus met moraal, geweten, rechtsspraak, goed en kwaad,
religie en kerk, en het beeld van de Vader Gods als de strenge wereldrechter van
het laatste oordeel, de Dies Irae...

Saturn / Chronos
Saturnus wordt vaak voorgesteld als oude man met baard en zeis. De zeis, die al
het leven wegmaait is ook het symbool van de dood. Het skelet is de
creatie van Saturnus. Het skelet wordt evenzeer voorgesteld als symbool van de
dood. De Dood met de Zeis. De Dodendansen uit de 15e eeuw, de dans met de dood
was kenmerkend voor de Middeleeuwen met haar fascinatie voor relikwieën, kerken
met graven en kerkhoven zijn ook bij uitstek het oord van Saturnus...
Maar Saturnus staat ook het dichtste bij de goddelijke oorsprong van de mens en
hangt ook samen met het geloof, de gnosis, de verbondenheid met het verleden en
de heilige goddelijke oeroorsprong van mens en wereld... De kluizenaar en de
monnik, en ook de geleerde en de onderzoeker zijn bij uitstek Saturnustypen...
In de muziekpraktijk is D klein bij uitstek een typische Saturnus-toonsoort,
omdat we het onbewust associëren met het Middeleeuwse dorisch in d, de 1e Modus
uit het Middeleeuwse modale toonsysteem. Als componisten D klein gebruiken zijn
dit vaak verwijzingen naar kerkmuziek en Middeleeuwse saturnus-thema's, zoals
dodenmissen, denk aan het Requiem van Mozart [deel 1 en het Dies Irae] en het
Requiem van Fauré, 'Der Totentanz' van Liszt, variaties op het dorische
Gregoriaanse Dies Irae-thema staat in D klein, [dorisch] en in het lied 'Der Tod
und das Mädchen' van Schubert wordt de dood in D klein uitgebeeld. Al vanaf de
beroemde D-klein-toccata van Bach ervaren de componisten aan D klein iets
onheilspellends, griezeligs en noodlottigs, de dood en apocalyptische
visioenen... het 1e deel van Bruckners 9e symfonie is wat dat betreft het meest
indrukwekkende werk wat ooit geschreven is, maar vond zijn voorbeeld reeds in
het 1e deel uit Beethovens 9e symfonie.
De G is de eigenlijke Saturnustoon. In G groot treffen we soms de meer verheven
Saturnus-stemmingen aan zoals het begin van de 'Chathedrale englouti' van Debussy,
het begin en eind van de 2e symfonie van Vaughan Williams, het begin van diens
3e symfonie, en vooral typerend is 'The unanswered question' van Ives, waarbij
het koraal in de strijkers in G groot het eeuwige voortschrijden van de tijd
uitdrukt, de tijd, Chronos, die meedogenloos voortschrijdt en alles achter zich
vernietigt want niets is eeuwig op aarde...
G klein kan ook een dramatische saturnale en apocalyptische Noodlotsstemming
hebben, zoals het 'Dies Irae' uit het Requiem van Verdi, het 'Rex traemendae' uit
het Requiem van Mozart, 'der Atlas' van Schubert [Atlas is Saturnus], of het begin
van de 3e akte uit Wagners Siegfried [de boze Wotan]...
terug naar het submenu 'planetaire archetypen'
verder naar 'De Westerse kunstgeschiedenis in samenhang met de Planeten-archetypen'
terug naar menu 'Favoriete kunst' / beschouwingen over kunstgeschiedenis
De 7 zielelagen in samenhang met de
planeten:
Saturnus Kruin Geweten Superego ouderdom
Jupiter Hoofd Denken redelijkheid denken 50er
Mars Keel Spreken daadkracht 40er
Zon Hart Voelen Ego = IK voelen 20-40
Venus Bovenbuik Passie verlangen puber
Mercurius
Buik
begeerte
Libido willen
kind
ledematen beweging
speelsheid
Maan
geslacht driften
onderbewuste klein
kind
______________________________________________________
Enige kenmerken van de Planetentypen:
Saturnustype: Ascetische wijsgeer,
kamergeleerde, monnik, onderzoeker
Strenge moralist, integer tot op het bot, religie, wetenschap, trouw, jaloezie
Jupitertype: Wijze leider,
koning, orde, wetten, beschaving, verheven
Autoritair, arrogant, hoogmoedig, hoopvol, logisch denken, hoge heren
Marstype: Doener, willer,
strijder, ondernemer, held, stoere macho
Toorn, daadkracht, grote mond, ijzeren wil, leger, standvastig, moedig
Zonnetype: Stralend charisma,
vriend, redder in nood, held, evenwichtig
gerechtigheid, traagheid, modelburger, zonnig, vrolijk, de gelijke, de broeder
Venustype: Verliefde
kunstenaarsziel, het mooie meisje, passie, verlangen
lief, gulzig, gevoelsextremen, schoonheid, mystiek, ontvangend, kunstzin
Mercuriustype: Speels, vlot,
snel, humor, beweeglijk, nieuwsgierig, flitsend
snel associatief denken, intelligentie, dans, sport, hebzucht, uitgekookt,
charme
Maantype: Dagdromer, passieve
levensgenieter, stemmingswisselingen, lust
wellust, voorzichtigheid, libido, sex, eten-drinken, luieren, grillig,
meeloper
SATURNUS
Chronos,
die zijn Vader Uranos ontmande, zijn kinderen verslond door zijn zuster en
gemalin Rhea met een steen werd bedrogen en verraden, werd door zijn zoon Zeus
ten val gebracht, eveneens ontmand en naar de Tartaros de onderwereld
verbannen.
Daarna kreeg hij echter genade en werd de gebieder over de "eilanden der zaligen"...
Oorspronkelijk
zou hij ook mild en wijs in "het gouden tijdperk" hebben geregeerd.
De
Romeinen brachten hem met SATURNUS in verband een oude boeren- en oogstgod tot
wiens eer ze de "Saturnalia" vierden.
Het gouden tijdperk was echter voorbij, Saturnus was afgezet, onttroond.
Hij
behoort tot een ouder Goden-geslacht en sleet als krachteloze grijsaard zijn
kommervol bestaan….
En
zoals dat nu eenmaal bij oude heren het geval is, alles gaat nu langzaam en
bedachtzaam, het jeugdige vuur is reeds lang gedoofd, de ouderdom breidt zijn
koude schaduw over het leven uit….
Aan de hemel schijnt één Planeet dezelfde eigenschappen en kenmerken te vertonen ...
Geel-vaal is zijn licht.
Als een slak kruipt hij weg.
Ongeveer 30
jaar heeft hij nodig om één keer zijn baan om de Zon te voltooien.
Dóór lag de
vergelijking met Chronos-Saturnus voor de hand!
Het verwondert
ons daarom niet dat Saturnus als "Fortuna Major", als "Het
Grote Ongeluk" en als onheilspellende kompaan van "Het Kleine
Ongeluk" Mars aangezien werd….
Bij de hete
droogte van Mars vergezelt zich dan nu ook nog de droogte en ijzingwekkende
kou van Saturnus, in de winter..
Volgens de oude
leer vrouwelijk-passief, later echter mannelijk en actief, worden hem nog vele
andere, meestal weinig opwekkende eigenschappen toegeschreven...
------------------------------------------
De onder dit teken geborenen zijn langzaam, afgesloten, stug, chagrijnig, verstard, compromisloos en fantasieloos.
Om zich heen verbreiden ze een steriele sfeer van onbenaderbaarheid.
Ook
spaarzaamheid, soberheid, bescheidenheid, uithoudingsvermogen,
betrouwbaarheid, ?n een hang naar tradities is kenmerkend voor hen...
Ongunstige
invloeden roepen bij hen dan nog eens kwellende melancholie, eenzelvigheid,
vernietigende argwaan, extreme gierigheid, geprikkeldheid, de neiging tot
vitten, kankeren en mopperen op….
In de horoscoop wijst Saturnus op belangrijke, ingrijpende veranderingen, op zielennood, materiële nood, ouderdom, ziekte en DOOD
Bovendien is
Saturnus voor de huid, de beenderen, het skelet, de milt, aderverkalking en
steenvorming verantwoordelijk.
Bij de dieren worden alle langzaam kruipende als “Saturnaal” aangezien, denk bijv. aan de schildpaden.
Ook
de honden, als vermeende melancholische schepsels, “de geslagen hond” ...
In
de plantenwereld worden de verknoeste bomen en alle die een gesloten vorm?
eigen is als “Saturnus-boom” aangezien, denk bijvoorbeeld aan beuken en
naaldbomen [heel oude eiken…]…
Chronos, die
zijn nakomelingen verslond, ze in zichzelf opsloot, die verslagen, in de
onderwereld verbannen en van zijn vrijheid beroofd werd, moet zijn kinderen
wellicht een soortelijk noodlot bereiden.
Daarom behoren
ze tot de uitgestotenen en berechten.
Op het plaatje van de Saturnus-kinderen zie je straffen, executies, martelingen, gevangenis-gestraften, oude, verlamde mensen, zieken, -ook het ploegen in de aarde en het beroep van beul viller en doodgaver hoort bij Saturnus.
Vaak wordt Saturnus als naakte grijsaard met zeis en houten been afgebeeld.
-Hier volgt een
Saturnus-gedichtje:
-------------------------------------------------------
Hinkend, stinkend, ungestalt,
Bin
ich, und all mein Kind,
Die unter mir
geboren sind.
-----------------------------------------------------------------
Als koude en
droge planeet, wordt hem een samentrekkende en verstarrende werking
toegeschreven.
Ook levenloze
materie geldt als uitdrukking van zijn vormwil.
Daarom bewerken
zijn kinderen de vaste materie als timmerlieden die huizen bouwen, stenen
kloppen en bewerken, bouwmateriaalverkopers.
Ook grafstenen, gebouwen en monumenten horen daarbij...
----------------------------------------------------------------------------
De
concentrerende kracht van Saturnus drukt uit zich echter ook in het
geestelijke.
Ook filosofen, wiskundigen, landmeters en alchemisten en de kluizenaar, die vrijwillig in eenzaamheid leeft vallen onder zijn invloed...
Ook de
boekdrukkunst en lezen en schrijven valt onder Saturnus, want boek, Buch,
Buche, een “Boekvink” is een “Beukvink”, Buche, de beuk is een
Saturnusboom.
En lood, het Saturnus-metaal werd voor het drukken gebruikt, en ook voor het schrijven, want een “potlood” bevat lood, is een “Bleistift”.
-----------------------------------------------------------------------------
Saturnus
vertegenwoordigt ook de overheid, regering, overheidsinstanties en ambtenarij.
Aan hem danken
we concentratie, doorzetting en volharding.
Maar ook
schenkt hij ons het GEWETEN, de moraal, het aanvo
Vandaar dat
Saturnus heerst over de rechtvaardigheid, de rechter en justitie.
Ook wellicht misschien is hij het symbool van de strenge wereldrechter van het laatste oordeel op de dag des oordeels, de DIES IRAE!
-------------------------------------------------------------------------
Saturnus
regeert over het sterrenbeeld Steenbok.
De Steenbok woont in de bergen.
Eenzaam klimt hij omhoog naar de hoogste toppen.
Daar leeft hij
om evenals de kluizenaar, in verheven eenzaamheid zijn vrije gedachteleven te
kunnen ontplooien.
Ook staat Steenbok voor het 10e huis, en dat betekent: je ROEPING.
Het verwerven van macht en aanzien.
Om dat te
bereiken moet je de maatschappelijke ladder beklimmen, en dat is een lange,
vermoeiende en gevaarlijke klimtocht, vooraleer je de eenzame hoogten van de
roem hebt verworven.
Doch als je de
bergtop bereikt hebt, welk een machtig uitzicht en een verheven grootsheid
ervaar je dan!
|
Maan |
Mercurius |
Venus |
ZON |
Mars |
Jupiter |
Saturnus |
|
Zilver |
kwikzilver |
koper |
Goud |
ijzer |
tin |
lood
|
|
Vetplant Waterplant |
klimplant slingerplant |
bergplant bloemen |
kruid-achtige plant
|
struik prikkende planten |
loofboom |
naaldboom |
|
Kerseboom |
iep |
berk |
es |
eik |
esdoorn |
beuk |
|
Babyfase Dromen |
kind spelen |
puber verlangen |
volwassene stralen |
midlife kracht |
rijpe
leeftijd autoriteit |
ouderdom nadenken |
|
Natuur Leven Geboorte water baarmoe-der |
handel verkeer onderwijs geneeskunde informatie |
liefde schoonheid kunst erotiek huwelijk |
“IK” de
mens zelfbewust-zijn harmonie centrum |
oorlog wapens techniek mannelijk leger geweld |
leidersschap recht Vaderschap Gezag wijsheid orde |
de
DOOD starheid geweten de
Rechter inkeer de
kluizenaar |
|
Zee Laagland Water tropen moeras |
lucht licht chaos snelheid drukte |
lente bloemen meisjes tederheid romantiek |
warmte het
hart zonneschijn velden |
vuur hitte droogte woestijn machia |
voorspoed vruchtbare streken welvaart parken |
steen bergen land ijs
en kou poolstreken |
|
21e
eeuw Toekomst het
volk levenskunst karmakunst ......... ................. |
20e
eeuw Modernisme het
volk danskunst moderne dans Strawinsky Niinsky, Fokine M. Jackson etc. |
19e
eeuw Romantiek middenklasse poëzie,
literatuur romans,
drama Wagner Brontë Puccini
bv. |
18e
eeuw Classicisme idem MUZIEK
symphoniëen Beethoven Haydn, Mozart Gluck,
Bach |
17e
eeuw Barok leger
en adel schilderkunst Hollandse
meesters Rembrandt Rubens
e.a.. Fr. Hals e.a.. |
16e
eeuw Renaissance hogere
adel beeldhouwkunst standbeelden Michelangelo Leonardo Palladio |
15e
eeuw en eerder Gotiek geestelijke
stand bouwkunst kathedralen bv.
Chartres de
kathedraal van Ulm bv. |
|
B b
klein B groot |
D D
groot |
F F,
fis, ges groot en klein |
A A groot (a
moll) |
C C
dur/moll cis klein |
E E dur/moll Es dur/moll |
G
(D) G
moll D
moll/dorisch |
|
Kreeft |
tweelingen/maagd |
stier/weegschaal |
leeuw |
ram/schorpioen |
boogschutter/vissen |
steenbok/waterman |





































