terug naar het submenu 'planetaire archetypen'

verder naar 'De Westerse kunstgeschiedenis in samenhang met de Planeten-archetypen'

terug naar menu 'Favoriete kunst' / beschouwingen over kunstgeschiedenis

Het Saturnus-archetype

Joffra: Capricorn;

Saturnus, ofwel Chronos, de oude man met baard en de zeis van de dood is de heerser over Steenbok, het Saturnusdier die op de bergtop huist. We zien een doods, steenachtig berg- en rotslandschap... Triomfantelijk kijkt de heroïsche steenbok neer op de diepte. Achter hem straalt de zon, want vanaf Januari, midwinter neemt de zon weer in kracht toe... In de Steenbok- en Watermantijd, Januari en Februari is het winter. Het is bitter koud, en in de winter is het hier hetzelfde klimaat als in het hoge noorden, bv. de Noordpool. Ook op de bergtop , waar de Steenbok leeft, is er een koud, winters poolklimaat. We vinden er de 'eeuwige sneeuw'. Saturnus waart door de natuur tijdens de winter, het is bitter koud, we krimpen ineen en de botten en gewrichten kraken... In de natuur is de winter een zware tijd van ontberingen, van honger en bevriezingsgevaar. Wie niet sterk genoeg is sterft, de dood waart door de natuur. De wereld is bevroren, alles is versteend en verstard... In de winter is de natuur, het leven, veel planten en dieren daadwerkelijk gestorven, of in diepe slaap...  Saturnus staat dan ook voor het noodlot, voor angst, voor 'het grote ongeluk' en de dood. Maar de koude stimuleert ook het heldere denken, de kristallijne klaarheid van het zuivere denken, want in deze tijd vieren we ook het Kerstfeest, en dat symboliseert de geboorte van de Geest [het geestzelf] , het Godskind, uit de schoot van de ziel [bewustzijnsziel], gesymboliseerd door Maria, de vrouw, de hemelse ziel... Vanuit de helderheid van het zuivere denken kan de godsvonk in de ziel van het hogere Ik worden geboren... Dat is het licht van de zon die men in de afbeelding achter de Steenbok ziet schijnen... 
In de muziek hangt Es groot samen met Steenbok, zoals de 'Eroica' van Beethoven, grootse en verheven Heldenmuziek, zoals ook het einde van de 2e en 8e symfonie van Mahler, en 'Ein Heldenleben' van Richard Strauss. In tegenstelling tot de bange en voorzichtige Kreeft is de Steenbok een heldhaftig wezen met een heroïsche doodsverachting. 

Joffra: Aquarius

Saturnus is evenzeer de heerser over Waterman, want het is dan nog steeds de kille en noodlottige wintertijd. Later werd Uranus de nieuwe heerser over Waterman. Uranus, Vader Hemel, bevrucht vanuit de hemel Gaya, Moeder Aarde, met het hemelwater waardoor het nieuwe leven op aarde zich kan ontplooien... 
In de tijd dat Uranus werd ontdekt ontstond de Franse revolutie, met de Waterman-idealen: Vrijheid, gelijkheid en broederschap. In dezelfde tijd ontstonden de straatorkesten en blaasorkesten, het harmonie-orkest, waarvan veel instrumenten in Bes groot zijn gestemd [klarinetten, trompetten ed.]. Bes groot is de waterman-toonsoort van de Marsmuziek en de Franse revolutie-muziek die eensgezindheid moet bewerkstelligen bij de soldaten of het volk, waardoor broederschap en kameraadschap wordt gestimuleerd. 
Hoe kan men de waterman-idealen nu in verband brengen met Saturnus? Als de oude Romeinen de 'Saturnaliën' vierden werden de rollen van meester en knecht omgedraaid, want voor God [in de geest] is ieder mens gelijk. Na de dood telt het niet of je een koning of een arme boer was, alleen je morele levenswandel telt. Saturnus maait alles weg met zijn zeis, alleen de essentie blijft over: Wat heb je met je leven gedaan, heb je de stem van je geweten gevolgd en het goede [= het goddelijke, want God is gelijk goed] gedaan, of heb je je leven vergooid met zinledig amusement en egoïstisch vertier... Na de dood worden wij meedogenloos streng beoordeeld op wie wij in wezen werkelijk zijn... God [als strenge rechter, maar wij zijn het in wezen zelf, het is ons eigen geweten dat spreekt] maakt daarbij geen onderscheid tussen meesters en knechten. Daar, in de geestelijke wereld, is ieder mens gelijk... Een mens in de Saturnus-leeftijdsfase bereidt zich hier [soms] al geestelijk op voor. Ziehier het verband van Saturnus met moraal, geweten, rechtsspraak, goed en kwaad, religie en kerk, en het beeld van de Vader Gods als de strenge wereldrechter van het laatste oordeel, de Dies Irae...

Saturn / Chronos

Saturnus wordt vaak voorgesteld als oude man met baard en zeis. De zeis, die al het leven wegmaait is ook het symbool van de dood.  Het skelet is de creatie van Saturnus. Het skelet wordt evenzeer voorgesteld als symbool van de dood. De Dood met de Zeis. De Dodendansen uit de 15e eeuw, de dans met de dood was kenmerkend voor de Middeleeuwen met haar fascinatie voor relikwieën, kerken met graven en kerkhoven zijn ook bij uitstek het oord van Saturnus... 
Maar Saturnus staat ook het dichtste bij de goddelijke oorsprong van de mens en hangt ook samen met het geloof, de gnosis, de verbondenheid met het verleden en de heilige goddelijke oeroorsprong van mens en wereld... De kluizenaar en de monnik, en ook de geleerde en de onderzoeker zijn bij uitstek Saturnustypen...
In de muziekpraktijk is D klein bij uitstek een typische Saturnus-toonsoort, omdat we het onbewust associëren met het Middeleeuwse dorisch in d, de 1e Modus uit het Middeleeuwse modale toonsysteem. Als componisten D klein gebruiken zijn dit vaak verwijzingen naar kerkmuziek en Middeleeuwse saturnus-thema's, zoals dodenmissen, denk aan het Requiem van Mozart [deel 1 en het Dies Irae] en het Requiem van Fauré, 'Der Totentanz' van Liszt, variaties op het dorische Gregoriaanse Dies Irae-thema staat in D klein, [dorisch] en in het lied 'Der Tod und das Mädchen' van Schubert wordt de dood in D klein uitgebeeld. Al vanaf de beroemde D-klein-toccata van Bach ervaren de componisten aan D klein iets onheilspellends, griezeligs en noodlottigs, de dood en apocalyptische visioenen... het 1e deel van Bruckners 9e symfonie is wat dat betreft het meest indrukwekkende werk wat ooit geschreven is, maar vond zijn voorbeeld reeds in het 1e deel uit Beethovens 9e symfonie.
De G is de eigenlijke Saturnustoon. In G groot treffen we soms de meer verheven Saturnus-stemmingen aan zoals het begin van de 'Chathedrale englouti' van Debussy, het begin en eind van de 2e symfonie van Vaughan Williams, het begin van diens 3e symfonie, en vooral typerend is 'The unanswered question' van Ives, waarbij het koraal in de strijkers in G groot het eeuwige voortschrijden van de tijd uitdrukt, de tijd, Chronos, die meedogenloos voortschrijdt en alles achter zich vernietigt want niets is eeuwig op aarde...
G klein kan ook een dramatische saturnale en apocalyptische Noodlotsstemming hebben, zoals het 'Dies Irae' uit het Requiem van Verdi, het 'Rex traemendae' uit het Requiem van Mozart, 'der Atlas' van Schubert [Atlas is Saturnus], of het begin van de 3e akte uit Wagners Siegfried [de boze Wotan]...

terug naar het submenu 'planetaire archetypen'

verder naar 'De Westerse kunstgeschiedenis in samenhang met de Planeten-archetypen'

terug naar menu 'Favoriete kunst' / beschouwingen over kunstgeschiedenis

De 7 zielelagen in samenhang met de planeten:

Saturnus        Kruin    Geweten   Superego                   ouderdom

Jupiter           Hoofd    Denken   redelijkheid       denken   50er

Mars             Keel        Spreken  daadkracht                      40er

Zon                Hart      Voelen     Ego  = IK         voelen    20-40

Venus     Bovenbuik    Passie       verlangen                       puber

Mercurius    Buik           begeerte   Libido           willen       kind
                   ledematen  beweging  speelsheid                   
Maan           geslacht     driften      onderbewuste        klein kind       

______________________________________________________

Enige kenmerken van de Planetentypen:

Saturnustype: Ascetische wijsgeer, kamergeleerde, monnik, onderzoeker
Strenge moralist, integer tot op het bot, religie, wetenschap, trouw, jaloezie

Jupitertype:  Wijze leider, koning, orde, wetten, beschaving, verheven
Autoritair, arrogant, hoogmoedig, hoopvol, logisch denken, hoge heren

Marstype:  Doener, willer, strijder, ondernemer, held, stoere macho
Toorn, daadkracht, grote mond, ijzeren wil, leger, standvastig, moedig

Zonnetype:  Stralend charisma, vriend, redder in nood, held, evenwichtig
gerechtigheid, traagheid, modelburger, zonnig, vrolijk, de gelijke, de broeder

Venustype:  Verliefde kunstenaarsziel, het mooie meisje, passie, verlangen
lief, gulzig, gevoelsextremen, schoonheid, mystiek, ontvangend, kunstzin

Mercuriustype:  Speels, vlot, snel, humor, beweeglijk, nieuwsgierig, flitsend
snel associatief denken, intelligentie, dans, sport, hebzucht, uitgekookt, charme

Maantype:  Dagdromer, passieve levensgenieter, stemmingswisselingen, lust
wellust, voorzichtigheid, libido, sex, eten-drinken, luieren,  grillig, meeloper

SATURNUS

Chronos, die zijn Vader Uranos ontmande, zijn kinderen verslond door zijn zuster en gemalin Rhea met een steen werd bedrogen en verraden, werd door zijn zoon Zeus ten val gebracht, eveneens ontmand en naar de Tartaros de onderwereld verbannen.

Daarna kreeg hij echter genade en werd de gebieder over de "eilanden der zaligen"...               

Oorspronkelijk zou hij ook mild en wijs in "het gouden tijdperk" hebben geregeerd.

De Romeinen brachten hem met SATURNUS in verband een oude boeren- en oogstgod tot wiens eer ze de "Saturnalia" vierden.

Het gouden tijdperk was echter voorbij, Saturnus was afgezet, onttroond.

Hij behoort tot een ouder Goden-geslacht en sleet als krachteloze grijsaard zijn kommervol bestaan….

En zoals dat nu eenmaal bij oude heren het geval is, alles gaat nu langzaam en bedachtzaam, het jeugdige vuur is reeds lang gedoofd, de ouderdom breidt zijn koude schaduw over het leven uit….

Aan de hemel schijnt één Planeet dezelfde eigenschappen en kenmerken te vertonen ...

Geel-vaal is zijn licht.

Als een slak kruipt hij weg.

Ongeveer 30 jaar heeft hij nodig om één keer zijn baan om de Zon te voltooien.

Dóór lag de vergelijking met Chronos-Saturnus voor de hand!

Het verwondert ons daarom niet dat Saturnus als "Fortuna Major", als "Het Grote Ongeluk" en als onheilspellende kompaan van "Het Kleine Ongeluk" Mars aangezien werd….

Bij de hete droogte van Mars vergezelt zich dan nu ook nog de droogte en ijzingwekkende kou van Saturnus, in de winter..

Volgens de oude leer vrouwelijk-passief, later echter mannelijk en actief, worden hem nog vele andere, meestal weinig opwekkende eigenschappen toegeschreven...
------------------------------------------

De onder dit teken geborenen zijn langzaam, afgesloten, stug, chagrijnig, verstard, compromisloos en fantasieloos.

Om zich heen verbreiden ze een steriele sfeer van onbenaderbaarheid.

Ook spaarzaamheid, soberheid, bescheidenheid, uithoudingsvermogen, betrouwbaarheid, ?n een hang naar tradities is kenmerkend voor hen...

Ongunstige invloeden roepen bij hen dan nog eens kwellende melancholie, eenzelvigheid, vernietigende argwaan, extreme gierigheid, geprikkeldheid, de neiging tot vitten, kankeren en mopperen op….

  

In de horoscoop wijst Saturnus op belangrijke, ingrijpende veranderingen, op zielennood, materiële nood, ouderdom, ziekte en DOOD

 

Bovendien is Saturnus voor de huid, de beenderen, het skelet, de milt, aderverkalking en steenvorming verantwoordelijk.

Bij de dieren worden alle langzaam kruipende als “Saturnaal” aangezien, denk bijv. aan de schildpaden.

Ook de honden, als vermeende melancholische schepsels, “de geslagen hond” ...

In de plantenwereld worden de verknoeste bomen en alle die een gesloten vorm? eigen is als “Saturnus-boom” aangezien, denk bijvoorbeeld aan beuken en naaldbomen [heel oude eiken…]…

Chronos, die zijn nakomelingen verslond, ze in zichzelf opsloot, die verslagen, in de onderwereld verbannen en van zijn vrijheid beroofd werd, moet zijn kinderen wellicht een soortelijk noodlot bereiden.

Daarom behoren ze tot de uitgestotenen en berechten.

Op het plaatje van de Saturnus-kinderen zie je straffen, executies, martelingen, gevangenis-gestraften, oude, verlamde mensen, zieken, -ook het ploegen in de aarde en het beroep van beul viller en doodgaver hoort bij Saturnus.

Vaak wordt Saturnus als naakte grijsaard met zeis en houten been afgebeeld.

-Hier volgt een Saturnus-gedichtje:

-------------------------------------------------------

Haarig, nervig alt und kalt,

Hinkend, stinkend, ungestalt,

Bin ich, und all mein Kind,

Die unter mir geboren sind.

-----------------------------------------------------------------

Als koude en droge planeet, wordt hem een samentrekkende en verstarrende werking toegeschreven.

Ook levenloze materie geldt als uitdrukking van zijn vormwil.

Daarom bewerken zijn kinderen de vaste materie als timmerlieden die huizen bouwen, stenen kloppen en bewerken, bouwmateriaalverkopers.

Ook grafstenen, gebouwen en monumenten horen daarbij...

----------------------------------------------------------------------------

De concentrerende kracht van Saturnus drukt uit zich echter ook in het geestelijke.

Ook filosofen, wiskundigen, landmeters en alchemisten en de kluizenaar, die vrijwillig in eenzaamheid leeft vallen onder zijn invloed...

Ook de boekdrukkunst en lezen en schrijven valt onder Saturnus, want boek, Buch, Buche, een “Boekvink” is een “Beukvink”, Buche, de beuk is een Saturnusboom.

En lood, het Saturnus-metaal werd voor het drukken gebruikt, en ook voor het schrijven, want een “potlood” bevat lood, is een “Bleistift”.

-----------------------------------------------------------------------------

Saturnus vertegenwoordigt ook de overheid, regering, overheidsinstanties en ambtenarij.

Aan hem danken we concentratie, doorzetting en volharding.

Maar ook schenkt hij ons het GEWETEN, de moraal, het aanvo

Vandaar dat Saturnus heerst over de rechtvaardigheid, de rechter en justitie.

Ook wellicht misschien is hij het symbool van de strenge wereldrechter van het laatste oordeel op de dag des oordeels, de DIES IRAE!

-------------------------------------------------------------------------

Saturnus regeert over het sterrenbeeld Steenbok.

De Steenbok woont in de bergen.

Eenzaam klimt hij omhoog naar de hoogste toppen.

Daar leeft hij om evenals de kluizenaar, in verheven eenzaamheid zijn vrije gedachteleven te kunnen ontplooien.

Ook staat Steenbok voor het 10e huis, en dat betekent: je ROEPING.

Het verwerven van macht en aanzien.

Om dat te bereiken moet je de maatschappelijke ladder beklimmen, en dat is een lange, vermoeiende en gevaarlijke klimtocht, vooraleer je de eenzame hoogten van de roem hebt verworven.

Doch als je de bergtop bereikt hebt, welk een machtig uitzicht en een verheven grootsheid ervaar je dan!

In die doodse kou en eenzaamheid ben je God nabij, want de Goden wonen op de bergen!
__________________________________________________

Marc van Delft
naar:
Rudolf Drössler:
"Planeten, Tierkreiszeichen, Horoskopen"

 


Maan

Mercurius

Venus

ZON

Mars

Jupiter

Saturnus

Zilver

kwikzilver

koper

Goud

ijzer

tin

lood

Vetplant

Waterplant

klimplant

slingerplant

bergplant

bloemen

kruid-achtige

plant

 

struik

prikkende

planten

loofboom

naaldboom

Kerseboom

iep

berk

es

eik

esdoorn

beuk

Babyfase

Dromen

kind

spelen

puber

verlangen

volwassene

stralen

midlife

kracht

rijpe leeftijd

autoriteit

ouderdom

nadenken

Natuur

Leven

Geboorte

water

baarmoe-der

handel

verkeer

onderwijs

geneeskunde

informatie

liefde

schoonheid

kunst

erotiek

huwelijk

“IK”

de mens

zelfbewust-zijn

harmonie

centrum

oorlog

wapens

techniek

mannelijk

leger

geweld

leidersschap

recht

Vaderschap

Gezag

wijsheid

orde

de DOOD

starheid

geweten

de Rechter

inkeer

de kluizenaar

Zee

Laagland

Water

tropen

moeras

lucht

licht

chaos

snelheid

drukte

lente

bloemen

meisjes

tederheid

romantiek

warmte

het hart

zonneschijn

velden

vuur

hitte

droogte

woestijn

machia

voorspoed

vruchtbare

streken

welvaart

parken

steen

bergen

land

ijs en kou

poolstreken

21e eeuw

Toekomst

het volk

levenskunst

karmakunst

.........

.................

20e eeuw

Modernisme

het volk

danskunst

moderne dans

Strawinsky

Niinsky, Fokine

M. Jackson etc.

19e eeuw

Romantiek

middenklasse

poëzie, literatuur

romans, drama

Wagner

Brontë

Puccini bv.

18e eeuw

Classicisme

idem

MUZIEK symphoniëen Beethoven

Haydn, Mozart

Gluck, Bach

17e eeuw

Barok

leger en adel schilderkunst

Hollandse meesters

Rembrandt

Rubens e.a..

Fr. Hals e.a..

16e eeuw

Renaissance

hogere adel

beeldhouwkunst

standbeelden

Michelangelo

Leonardo

Palladio

15e eeuw en eerder

Gotiek

geestelijke stand bouwkunst kathedralen

bv. Chartres

de kathedraal van Ulm bv.

B

 

b klein

B groot

D

 

D groot

 

F

 

F, fis, ges

groot en klein

A

 

A groot

(a moll)

C

 

C dur/moll

cis klein

E

 

E dur/moll

Es dur/moll

G (D)

 

G moll

D moll/dorisch

Kreeft

tweelingen/maagd

stier/weegschaal

leeuw

ram/schorpioen

boogschutter/vissen

steenbok/waterman