Verder naar: De Noordelijke schilderkunst van de 17e eeuw, de Gouden Eeuw van de Hollandse Meesters / The Golden Age of the Dutch painters of the 17th century

Terug naar het algemene submenu over Oude kunst

Terug naar het Menu over 'Beschouwingen over Kunstgeschiedenis' [favoriete kunst]

De Barok / The Baroque
ca.
1600-1750

Zie onderaan voor meer informatie over de planeten en de kunstgeschiedenisperioden.

Rome. St. Peter cathedral


Caravaragio, The crucifixion of Saint Peter, around 1600

In dezelfde periode dat de st. Pieter voltooid werd schilderde de Romeinse Barokschilder Caravagio de kruisiging van Petrus. Petrus is de rots waar de kerk van Rome op gebouwd is, die in Rome het Christendom heeft gebracht en daar is gestorven, en waar de machtige Sint Pieter, de Sint Petrus beter gezegd, aan is opgedragen...

De Romeinse Barokimpuls

In Rome werd de Barok geboren, als uitdrukking van de agressieve impuls van de Contrareformatie. De katholieke kerk wilde haar macht terugveroveren die zij aan het Protestantisme was kwijtgeraakt. In de 17e eeuw leidde dat tot de desastreuze 30-jarige oorlog. Opvallend is het dus dat men de Barok ook sterk met de 'Leeuwstad' [=Jupiter-Mars-Zon-karakter...] Rome in verband brengt, maar het Oude Rome van de Romeinen was vooral een Mars-impuls. Deze Mars-impuls leefde op een bepaalde manier ook in de Romeinse Barok, in de zin van de impuls tot verovering... Nu echter meer door het tentoonspreiden van pracht en praal om indruk te maken op de gelovigen dan door veldslagen e.d. ... 
[volgens Julius hangt de Leeuw samen met de 'vechtdrift', wat dan natuurlijk wel wijst op een verwantschap met de oorlogs-impuls van het Mars-archetype...]
In de Barok zien we op een bepaalde manier de Mars-impuls verschijnen, namelijk als volgt: 
De Barok is sterk verbonden met de impuls van het Katholicisme en vooral de contrareformatie die van Rome uitging. De kerk van Rome is verbonden met de apostel Petrus aan wie Christus de sleutel van de kerk gaf en van wie wordt gezegd dat hij 'de rots' is waarop de kerk is gebouwd. Petrus was een typische weerbarstige 'wilsfiguur', zoals bv. Johannes de Evangelist meer een 'denker' [gesymboliseerd door de adelaar] en Johannes de doper meer een 'gevoelstype' was [volgens Steiner reïncarneerde hij zich later in Raffael en Novalis...]. 
   Deze drie figuren ziet men in de 3 grote Renaissance kunstenaars weer opnieuw verschijnen. 
-In Leonardo, de denker, zien we overeenkomsten met Johannes de Evangelist [volgens sommigen Judas...]; 
-Volgens Steiner is Johannes de Doper gereïncarneerd in Raffael; 
-In Michelangelo zien we overeenkomsten met Petrus, de wilsfiguur, de rots... Michelangelo moest zijn machtige beelden ook letterlijk uit rotsen uithouwen.   
    Michelangelo wordt gezien als een voorloper van de Barok en hij heeft in Rome voor de Pausen [bv. de Sixtijnse kapel] en aan de bouw van de st. Pieter gewerkt ! De st. Pieter is als apotheose van de vroege Romeinse Barok-impuls dus waarschijnlijk letterlijk niet alleen een bouwwerk voor, maar ook dóór Petrus [Michelangelo], en de uitdrukking van de onverzettelijke [marciale] wil van het Romeinse, Petrinische Christendom... 
    
Zo men wil kan men de 3 vroege periodes van de Westerse kunstgeschiedenis met de 3 zielekrachten in verband brengen:      

Gotiek                          Renaissance                                Barok
Saturnus                        Jupiter                                           Mars [+ Jupiter]
Denken [geest]               Voelen / evenwicht denken-willen   Willen [+voelen]

Johannes de Evangelist   Johannes de Doper                        Petrus
Leonardo da Vinci         Raffaell [Madonna's]                      Michelangelo
Wetenschapper              delicate schoonheid, vrouwelijk      robuuste beelden

later:                              [Katholiek]                 
Protestantisme                Oosters Orthodox [Zon]             Katholicisme
Noordelijk - Germaans    Oosten en zuiden - Slavisch          Zuiden - Latijns

voornamelijk geeste-    Zowel geestelijke als wereldse        voornamelijk we-
lijke kunst                    kunst
 [mythologische onderwerpen]       reldse kunst

vergelijkbaar met:

Archaisch [=stijf]         klassiek [= in evenwicht]      Hellenistisch [overdreven]
Opkomst, begin            Hoogtepunt, in harmonie     vervalsfase, neergang
Eenvoud, strengheid   evenwicht stijfheid en pathos  pathos, retoriek, drama

De Sint Pieter in Rome

St. Peter, seen from the Tiber
Pas van een afstand kan je de machtige koepel van Michelangelo goed zien.

The Saint Peters place, Rome,  seen from the roof
Het Sint Pietersplein, gezien vanaf de koepel, een effect van overweldigende grootsheid.


St. Peter, Rome, frontview

St. Peter - Rome,  inside
De st. Pieter is van binnen zo kolossaal groot dat je verpletterd bent van ontzag. Het is zelfs zo groot dat er geen echo is, zoals in de meeste kerken wel het geval is. Het is dus zo groot dat het net lijkt of je buiten bent....

Rome, St. Peter , the absis

Rome, St. Peter , the absis

Rome wordt ook als een Leeuw=Zonnestad gezien. Aan niets kan men die Zonne-Leeuw-impuls zo goed ervaren als aan de absis van de Sint Pieter met de Gouden Zon waar de Zon zelf ook werkelijk doorheen schijnt... 

Rome, st. Peter, Bernini's 'Baldakijn'

Rome, st. Peter, Bernini's 'Baldakijn'

St. Pieter, het baldakijn van de heilige Petrus, door Bernini; Bernini werd d? grote Barokbeeldhouwer van de 17e eeuw. Dit machtige Baldakijn staat boven het graf van de Heilige Petrus. Dat is dus de kwintessens, het summum van de katholieke Petrus - Barok - wils-impuls dus...

Barok architectuur - kerkbouw
Baroque architecture - churchbuildings

Roma - Borromini - St. Agnese
De architect Borromini geldt als de belangrijkste Romeinse Vroeg-Barok-architect.

Roma - Borromini - Palazzo Spada galleria

Mexico-city, the kathedral

De kathedraal van Mexico-city, een machtige grootse Barok-kathedraal. Uitdrukking van de expansiedrift van de contrareformatie. Overal in Latijns Amerika bekeerden de Jezuïeten, de 'soldaten van de Paus', de mensen tot het Katholicisme en bouwden pronkerige Barokkerken.

Santa Maria Degli Angeli, Rome


Klooster / Monastary Melk in Austria / Oostenrijk

Melk, Austria, 

In de Barokkunst zet zich het indrukwekkende Jupiterkarakter van de grootsheid van de majestueuze gebouwen van rond 1600 voort, maar in de vormgeving komt alles in beweging. De schilderkunst emancipeert zich ook in die tijd, ook in de gebouwen zelf vinden we een overdaad aan drukke ornamentiek en reliëfs, het heeft veel affiniteit met het theatrale element. In die tijd ontstond ook de opera als kunstvorm.

Salzburg, Baroque-cathedral
Ook in Salzburg vinden we een machtige Barokkathedraal.


B van Bassen [1590-95 -1652];  1650: De nieuwe kerk aan het Spui te Den Haag gezien vanuit het oosten;

Aan dit schilderij kunnen we zien dat de Noordelingen maar weinig affiniteit hadden met de typisch zuidelijke en uitbundige Barok-kunst. men treft het in de Noord-westelijke gebieden maar weinig, en als men het treft is het tamelijk sobere Barok. De Nieuwe kerk in Den Haag is dan weliswaar Barok, maar men heeft bij het aanschouwen van dit gebouw of na binnenkomst allerminst het gevoel overweldigd te worden door barokke overdaad....

__________________________

Barok architectuur - paleizen
Baroque architecture - palaces

Versailles

Versailles. 

Lodewijk de 14e liet het grootste, rijkste en duurste paleis aller tijden neerzetten als teken van zijn absolute koninklijke macht. Hierin zet zich nog sterk het deftige, koninklijke Jupiter-element voort.

Spiegelzaal Versailles - Kings's large appartments - 1679-86


In 1708-1724 Tsarskaya Mysa was the residence of Peter the Great's wife, the Empress Catherine I. From 1741 Tsarskoye Selo became the residence of the Empress Elizabeth and during her reign the architect Rastrelli created a magnificent Emperial Palace, a brilliant masterpiece of Russian baroque. At the same time the Hermitage and Grotto Pavilions were built, regular Upper and Lower Gardens were laid out, and the Lower Garden was decorated with sculptures.
Katharinahof , st. Petersburg, een deftig Barok-paleis met Baroktuin.

1754-1762: Construction of the Winter Palace commissioned by Empress Catherine II. Architect Bartolomeo Rastrelli (1700-1771);

 

1754-1762: Construction of the Winter Palace commissioned by Empress Catherine II. Architect Bartolomeo Rastrelli (1700-1771);

In 1754 Empress Elizabeth Petrovna approved the design for a new winter residence in Baroque style by the architect Bartolommeo Francesco Rastrelli. Construction of the new palace took over eight years, covering the last years of Elizabeth's reign and the short rule of Peter III. In autumn1763, Empress Catherine II returned to St Petersburg after her coronation in Moscow and became the royal mistress of the Winter Palace.

The Eremitage, inside


Das Neues Palais uit Potsdam

Das Neues Palais uit Potsdam, Grottensaal


_________________________________________

Burgerlijke Barok architectuur
 
/ Civil Baroque architecture

The great marketplace - Brussels
De grote markt - Brussel, burgerlijke Barok-architectuur, voor de voorname kooplieden

Amsterdam, civil architecture of the Baroque era

Burgerlijke architectuur uit de 17e eeuw, de Barok-periode treffen we bv. aan in de Amsterdamse grachtenpanden. Hier woonden de voorname kooplieden die zich door de schilders van de Gouden eeuw lieten portretteren... De Noorderlingen hadden echter maar weinig affiniteit met de feestelijke en uitbundige Barokkunst, vandaar dat onze Barokkunst en -architectuur een stuk soberder is.

_________________________________________________________

Barok Beeldhouwkunst / Baroque Sculpture

Gianlorenzo Bernini [1589-1680] : David, 1623-24

De Romein Bernini was de meest toonaangevende Barokbeeldhouwer van de vroege Barok-periode. Helden en koningen zijn een belangrijk thema in de Barokbeeldhouwkunst.

Bernini: Apollo and Daphne, 1622-25, Rome, Galleria Borghese

Myhtologische thema's zijn ook typerend voor de Barok beeldhouwkunst. De Barokkunst vertoont ook een zekere meer vrouwelijke elegantie, maar dit kan ook opgevat worden als uitdrukking van de Jupiter-achtige beschaafdheid van de hogere klasse. In de Renaissance-periode waren de etiquette-boeken ontstaan. Aan het hof van Lodewijk de 14e werd deze rituele wijze van omgang met elkaar naar een hoogtepunt gevoerd. Bij beschaving en goede manieren hoort ook een vorm van elegantie. Deze goede manieren waren een poze, een masker. achter het masker van de beschaving en elegantie ging een enorme innerlijke verrotting en verdorvenheid schuil... In werkelijkheid waren de schijnbaar elegante, geparfumeerde, met ruiken en poeders rondlopende adellijke figuren aan Lodewijks hof een stel stinkende viespeuken. In heel Versailles was geen toilet of badkamer te bekennen...

Bernini: The extasy of the holy Theresia of Avila, 1647-52; Rome, in the Santa Maria della Vittoria, the chapell of the family Coronaro;

De Barok neigt naar het theatrale, naar theatrale gebaren, een soort gekunstelde, gemaakte pathos, zoals in een opera of een ouderwets toneelstuk. De tentoon gespreide emoties komen de huidige beschouwer [gewend zoals we zijn aan 'method-acting', d.w.z. geen gevoelens spelen, maar werkelijk doorleven en alleen aan subtiele gebaren en mimiek laten zien] voor als theatraal-gespeeld, als onecht, als 'veel leven om niets'. Het lijkt wel of de gebaren en emoties niet doorleefd worden, maar alleen maar gespeeld, zoals een acteur in een toneelstuk...

Versailles: Apollofountain, the statue of Apollo on his Sunwagon; Jean-Baptiste Tuby, 1668-70

Versailles: Apollofountain, the statue of Apollo on his Sunwagon; Jean-Baptiste Tuby, 1668-70

Francois Girardon: Apollo and Nymphs [bath of Apollo], 1666-1675, Versailles, Palace parc

Niccol? Salvi and other: Fontana di Trevi, 1732-1751, Rome, Palazzo Poli

Niccol? Salvi and other: Fontana di Trevi, 1732-1751, Rome, Palazzo Poli

De Trevi-fontijnen in Rome. Neptunes [ofwel Jupiter] in een Barokke uitdrukking van macht en grootsheid... De beeldhouwkunst is ook de veelal majestueuze jupiter-kunstvorm die typisch bij het adellijke, koninklijke element hoort...

Würzburg, the bridge with statues

Op deze brug staan standbeelden van eerbiedwaardige heren, zoals kerkvorsten e.d. Het geheel geeft dus een majestueuze aanblik...
Würzburg, The holy Kilian

Een van de beelden op deze brug, een typisch Barokbeeld.

De Barok in de schilderkunst
The Baroque in painting

Annibale Carracci [1560-1609], The Triumph of Bacchus and Ariadne, 1595-1605; Rome, Palazzo Farnese;
 Een Vroeg- Barok plafondfresco met oa. de triomf van Bachus.


Peter Paul Rubens

1577-1640

Rubens:  Massacre of the Innocents , 1609

In dezelfde periode dat de Barok met de bouw van de st. Pieter in Rome het hoogtepunt van haar macht en grootsheid vertoonde, schilderde Rubens zijn meesterwerken die eenzelfde soort expansieve, Barokke grootsheid en dramatiek vertonen... Evenals de Barokornamentiek in de kerken is Rubens heel erg druk en overdadig... Alles komt in beweging in dit soort kunst...

St. George beats the Dragon

In de zuidelijke Nederlanden, waar Rubens werkte hadden de Spanjaarden tijdens en na de 80-jarige oorlog stand gehouden en daar was men Katholiek gebleven. De Barok is sterk verbonden met het [zonnige] zuiden, het katholicisme, de adel [en de kerk] of in ieder geval 'de hoge heren', terwijl de kunst uit dezelfde tijd uit het [meer saturnale] Noorden [zie onder] , bv. Holland, verbonden was met het Protestantisme en de opkomst van de 3e stand, de rijkere burgers, de handelsklasse der ondernemers [de Marsklasse]...

Crossbearing

Kruisdraging. Men vindt dan ook veel typisch katholieke religieuze thema's in de echte contrareformatorische Barokkunst, waarvan Rubens een duidelijk manifestatie is... In een vormgeving die op een bijna agressieve wijze tracht te imponeren en te overweldigen...

The elevation of the cross, 1600
De oprichting van het Kruis

Daniel in the Lion's Den (Rubens)
Daniel in de leeuwenkuil, een Oud-testamentisch thema.

The abduction of the Daughters of Leukyppos, 1616

De ontvoering van de dochters van Leukypos, door de 'Tweelingen' Castor en Pollux, een Klassiek mythologisch thema. In de Renaissance ontstond interesse in de klassieke mythologie, wat evenzeer een typisch thema van de Barokkunst is. Ook een typerend thema in de Barokopera trouwens. De eerste opera van Caccini en Peri ging over Orpheus en Euridic? en de Orfeo van Monteverdi uit 1607 was het eerste operameesterwerk uit de muziekgeschiedenis... 

The Fall of Phaeton
____________________________________

Carravaggio
1573-1610

Depositione de Christo, 1602-04
De graflegging van Christus, in de Pinacoteca / de Pinacoteek van het Vaticaans museum.

The Crucifixion of Saint Peter, 1601

De volwassenwording van de schilderkunst

In de Italiaanse Barok schilderkunst vinden we al de diep menselijke expressie die we ook in schilderkunst van de Noordelijke 17e eeuw vinden, van de Hollandse meesters uit de Gouden eeuw, zoals met name bij Rembrand. Vergelijken we dit met de Renaissance-schilderkunst dan zien we bij Leonardo en Raffael weliswaar de ultieme schoonheid en verfijning, de lieflijke, bijna engelachtige  madonna's ed. , maar deze kunst heeft nog iets bovenmenselijk verhevens, iets sereens, iets etherisch... Bij Michelangelo vinden we dat op een andere wijze, namelijk in een soort verheven heldendom. 
De schilderijen van Carravagio hebben in hun uitdrukking echter niets verhevens of heroïsch meer. Hier wordt op aangrijpende wijze het drama en het lijden vastgelegd.
In de Barokkunst is de mens in de uitdrukking van zijn kunst a.h.w. alweer een stukje verder afgedaald van het bovenmenselijk objectiefreligieuze en geestelijke, het ideële , naar de sfeer van de subjectieve, menselijke ziel, van het wereldse, en de dagelijkse realiteit. 
In de 17e eeuw wordt de schilderkunst dus eigenlijk pas echt volwassen en een voertuig om ten volle het menselijke en de zieleroerselen tot uitdrukking te brengen. 

Barokke omgangsvormen met emoties

Toch worden ook nog in de Barokschilderkunst allerlei strenge regels in acht genomen, zodat men het merkwaardige effect krijgt dat men enerzijds al pathetische emoties uitdrukt, maar dat door de strenge regels nog steeds eens soort gekunsteldheid ontstaat, waardoor het eerder beschreven 'onechte' theatrale effect kan ontstaan. Bv. men mag kwaad worden, maar wél volgens de regels van de etiquette... Bv. bij een belediging slaat men een heer met de handschoen in het gezicht en daagt men hem uit voor en duel, heel beleefd, in plaats van dat men eens lekker gaat vloeken en de ander een hengst op zijn canus geeft, zoals Haagse Harrie zou doen...

_____________________________________

Andere bekende Barokschilders:
Italie: Annibale Carracci; Orazio Gentileschi; 
Frankrijk: Simon Vouet; Georges de la Tour; Nicolas Poussin; Claude Lorrain; Charles Le Brun;
Spanje: Jusepe de Ribera; Botolom? Esteban Murillo; Diego Velázquez
_____________________________________

De Barok in literatuur en muziek

In de Barok-era is de schilderkunst de kunstvorm die toonaangevend is. De schilderkunst van de Gouden eeuw wordt vaak gezien als de climax van de schilderkunst. In de bouwwerken neemt de schilderkunst een hoge vlucht. De kerken en paleizen worden volgeschilderd. 
Daarnaast is de literatuur en het theater een belangrijke en typisch Barokke kunstvorm. De opera wordt geboren en theater en drama zijn belangrijke kunstvormen. De Marskracht werkt in het strottenhoofd en heeft dus sterk te maken met het spreken [en zingen]. De solozang van de opera en de vocale acrobatiek van de zangers en zangeressen en ook de castraatzangers nemen een hoge vlucht. 
De samenhang tussen woord en schilderkunst [Mars en Venus] zien we tevoorschijn komen in opera en theater, waar de decors vaak de meest verbluffende vormen aannemen. 
   In Frankrijk treffen we 3 grote toneelschrijvers aan, wier drieheid hieronder wordt gekarakteriseerd.
Typisch thema voor Baroktheater en Barok-opera is 'het heldendom', meestal van de Klassieke mythologische helden, bv. Hercules. Dit wijst ook op een zekere Mars- [Zon-] thematiek.
De 18e eeuw is de eeuw van de muziek. In de eeuw van de verlichting werkt de Barok-kunst-periode nog na tot ca. 1750, en in die Laat-Barok-periode vinden we dan de het gegeven dat een lange evolutie van muzikale ontwikkelingen van de muzikale Barok uitmondt in de apotheose van de 3 [4] grote Laat- Barok-componisten: Bach, Vivaldi en Händel [Rameau]. Hun drieheid wordt hieronder gekarakteriseerd.

Denken                            Voelen                            Willen
[Saturnus, Jupiter, Mercurius]     [Venus, Zon, Maan]              [Mars, Jupiter, Zon/Leeuw]
Diepzinnige wijsgeren en/of        Vaak jongestorven, feminine    Strijdersnaturen, bereiden
geleerden = Saturnus/Jupiter     Venusnaturen; lieflijk, mooi,     vaak een nieuwe tijd voor
of humoristen=Mercurius         teer, delicaat, verfijnd, vaak       zoals Michelangelo [Barok],
soms conservatief, worden       Italiaans of affiniteit met Italië     Beethoven [Romantiek],
vaak oeroud [bv. Goethe]        zoals Mozart, Vermeer e.a.        Schönberg [Modernisme]
[denken - heeft affiniteit           [voelen heeft affiniteit met           [willen heeft affiniteit met
met het verleden, bv. Bach]     het heden] [soms lichtvoetig]       de toekomst!]

Wijsheid, wetenschap,           thematiek: Liefde [schoonheid]    Moed, thematiek: Eer...
Geloofstrouw, religie;             [de vrouw, de Madonna]            Heldendom, strijd,
of milde ironie, afstand;          [het Maagdelijke blauw...]          rebellie, vernieuwing,
op zoek naar wetmatig-         het esthetische, levensvreugde,    conflicten met gezag;
heden, de orde der dingen     charme, gratie, elegantie;             weerbarstig, grandeur;
bv. Religieuze muziek-Bach    Italiaanse charme en gratie;        Politiek, revolutie;

Molière
[Mercurius]            Corneille [l'amour]            Racine [l'honeur]
[humor en spot, ironie]              [liefde-bv. Andromaque]        [eer-bv. Le / El Cid]
het leven vanuit een afstand        hopeloze, tragische, on-      over eervolle, strijdende
bekeken, als een comedie         mogelijke liefdes...                 helden...

Bach [Rameau]
[Saturnus]    Vivaldi [Italiaanse charme]   Händel [opera, dan
Bach: fuga's & diep gelovig;       Apotheose van de Italiaanse   oratoria+grootse koren] 
religieuze muziek, passionen,      vioolmuziek-school;              Summum van de Barok!
cantates, Mis, kerkmuziek;         tederheid, speelsheid,           Grandeur, krachtig, 
Rameau: wetenschap-leerboek   charme, lieflijk, schoon-       majestueus, was een
over Harmonieleer;                     heid, aangenaam...              strijdersnatuur...

[Gotiek]                            [Renaissance]                [Barok]



 

Verder naar: De Noordelijke schilderkunst van de 17e eeuw, de Gouden Eeuw van de Hollandse Meesters / The Golden Age of the Dutch painters of the 17th century

Terug naar het algemene submenu over Oude kunst

Terug naar het Menu over 'Beschouwingen over Kunstgeschiedenis' [favoriete kunst]

__________________________________________

Schema van de 7 eeuwen van de 7 kunstgeschiedenisperioden

Hieronder een schema die iets laat zien van mijn visie op de kunst- en muziekgeschiedenis in samenhang met de planeten-archetypen, zoals ik dat op deze website en in mijn cursussen 'De Beeldentaal van de kunst' en 'Kunst- en Muziekgeschiedenis'* naar voren breng:
_____________________________________________________________________________

Het gaat hier om de 1e 7 eeuwen van het 5e na-atlantische cultuurtijdperk, het zg. Bewustzijns-ziele-tijdperk dat volgens Rudolf Steiner in het jaar 1413 begint, maar wat zich al in de Late Middeleeuwen, de Gotische periode [rond 1200] begint voor te bereiden.
In mijn visie wordt iedere eeuw min of meer sterk gekleurd door een planeten-karakter en alles wat daarmee samenhangt. [natuurlijk zijn er lange overgangsperiodes]

__________________________________________________________________

eeuw**:            15e                16e      17e          18e        19e          20e         21e      

stijlperiode:    Gothiek/         Renais- Barok      Klassi-  Roman-   Moder-   Post-
                        Vroeg-          sance                   cisme    tiek           nisme    moder-
                    
renaissance                                                                          nisme ?

karakter:        streng        verheven   groots  zonnig       passie     humor     dromerig
   
                    ascetisch   koninklijk   deftig  harmonieus  gevoel   speels      mysterieus

planeet:          Saturnus      Jupiter      Mars      Zon      Venus  Mercurius     Maan
                                                        (Jupiter)

heersende/zich  geestelijke  adel      grooton-     burgerij    burgers   volk          volk,
emanciperende  stand        koning  dernemers   onderne-  kunste-   midden-     vrouwen
 klasse
:                                          (koning)       mers        naars       stand       jeugd etc.

staatsvorm(en): theocratie  aristo-   absolu-   republiek    republiek  demo-    socialis-
                    cratie    tisme                                      cratie     tische
                                                                                         verzorgingsstaat                 

dominerende  architec-   beeld-        schilder-    muziek     poezie en  danskunst    levenskunst 
kunstvorm:
     tuur        houwkunst   kunst en  (absoluut)   literatuur   tv. cinema   karmakunst
                   kathedraal   standbeeld  reliëfkunst [symfonie] theater,    reclame         kunst in
                                                                                         drama   commerciële   dienst 
                                                                                                       muziek         v.h. leven

Bijvoorbeeld: Dom van   Michel-   Rembrand    Mozart       Novalis     Nijinsky        levenskunste- 
Keulen     angelo      Barokinte-  Beethoven   Wagner    Michael        naar, de taak
                                 rieur                            Brontë    Jackson     van iedere mens

typerende   kerk-    hofmuziek    ceremoniële   concert-   salonmuziek  Jazz, pop   therapetische
muziek-     muziek  koormuziek  muziek &      muziek,     lied, lyrisch  volksmu-   muziek, gebruiks-
genres:   missen   madrigalen   opera, ora-   symfonie,   pianostuk,   ziek, expe-  muziek, impro-
             motetten  ceremoni-   torium, con-  sonate,     symfonisch    rimentele     visatorische mu-
                            ?le muziek   certen voor   kamer-     gedicht, mu-  muziek       ziek, New age
                           canzona's     academiën    muziek,    ziekdrama      dansmu-    muziek
                           hofdansen                        komische  [Wagner]     ziek, mtv   
                                                                   opera      

________________________________________________________________________________

* In de cursus 'Kunst- en muziekgeschiedenis' veelal zonder theoretische uitleg over de planeten-archetypen, omdat dit een meer algemene cursus is, die ook geschikt is voor mensen zonder interesse in-. of kennis van astrologische symboliek of astrologische archetypen, en spirituele- dan wel antroposofische interessen.


** -Overigens, in mijn visie begint een nieuwe 'eeuw' niet rond een --00 jaartal, maar over het algemeen wordt een nieuwe tijdgeest merkbaar tussen --10 en --20.
De 20e eeuw begon bv. na de 1e wereldoorlog, na 1918. Rond 1900 zaten we nog midden in de nabloei van de Romantische periode.
De 'nieuwe eeuw' begint meestal na een grote politieke omwenteling.
Bv. : 1413: Eerste ontdekkingsreis van Hendrik de zeevaarder, opbloei van de kunsten in Italië; Rond 1510: Magelhaes maakt de eerste wereldreis, de Azteken en Inka's worden door de Spanjaarden verslagen; 1618: Uitbraak 30-jarige oorlog; 1713: Vrede van Utrecht, 1715: Lodewijk de 14e sterft, begin van de Verlichting; 1814: Weens congres, hervorming van Europa, 1815: Napoleon definitief verslagen bij Waterloo; 1917: Russische revolutie en inmenging VS in de 1e wereldoorlog, einde supermacht van Engeland, alle keizerrijken zijn ten val gebracht, totale hervorming van Europa;
Op dit moment leven wij dus nog midden in het Modernisme van de 20e eeuw.
Tussen 2010 en 2020 zal een grote omwenteling plaatsvinden waarna de nieuwe eeuw kan beginnen met een geheel andere tijdsgeest.

De 7 zielelagen in samenhang met de planeten:

Saturnus        Kruin    Geweten   Superego                   ouderdom

Jupiter           Hoofd    Denken   redelijkheid       denken   50er

Mars             Keel        Spreken  daadkracht                      40er

Zon                Hart      Voelen     Ego  = IK         voelen    20-40

Venus     Bovenbuik    Passie       verlangen                       puber

Mercurius    Buik           begeerte   Libido           willen       kind
                   ledematen  beweging  speelsheid                   
Maan           geslacht     driften      onderbewuste        klein kind       

______________________________________________________

Enige kenmerken van de Planetentypen:

Saturnustype: Ascetische wijsgeer, kamergeleerde, monnik, onderzoeker
Strenge moralist, integer tot op het bot, religie, wetenschap, trouw, jaloezie

Jupitertype:  Wijze leider, koning, orde, wetten, beschaving, verheven
Autoritair, arrogant, hoogmoedig, hoopvol, logisch denken, hoge heren

Marstype:  Doener, willer, strijder, ondernemer, held, stoere macho
Toorn, daadkracht, grote mond, ijzeren wil, leger, standvastig, moedig

Zonnetype:  Stralend charisma, vriend, redder in nood, held, evenwichtig
gerechtigheid, traagheid, modelburger, zonnig, vrolijk, de gelijke, de broeder

Venustype:  Verliefde kunstenaarsziel, het mooie meisje, passie, verlangen
lief, gulzig, gevoelsextremen, schoonheid, mystiek, ontvangend, kunstzin

Mercuriustype:  Speels, vlot, snel, humor, beweeglijk, nieuwsgierig, flitsend
snel associatief denken, intelligentie, dans, sport, hebzucht, uitgekookt, charme

Maantype:  Dagdromer, passieve levensgenieter, stemmingswisselingen, lust
wellust, voorzichtigheid, libido, sex, eten-drinken, luieren,  grillig, meeloper