14/ Mercurius:
Humor en Modernisme /
Mercurial artforms and Modernism
Terug naar het menu favoriete kunst
naar het volgende menu [15: Expressionisme, Fr. Marc, Surrealisme]
Hermes [Mercurius]
Ondersubmenu 1:
Mercurius en humor in de kunst van de oudheid tot het modernisme
Bologna: Mercury
Verder naar
Ondersubmenu 2:
Mercurius als polariteit tot Jupiter (de koning en de hofnar)
Mercurius is de heerser over Tweelingen, dat staat voor de 'speeldrift'...
Het Mercuriuskarakter in de kunst
Mercurius hangt samen met de speelsheid,
beweeglijkheid en humor in de kunst, het kind in de mens, de
vrijheid en de vrije fantasie van de speeldrift, de behoefte aan en interesse in
alles wat nieuw is, aan het experiment. Het is het
tegendeel van alles wat star, onbewegelijk en conservatief is. Mercurius wil
a.h.w. alles laten stromen en
in beweging brengen [kwikzilver, het enige vloeibare zware metaal valt onder
Mercurius] en beziet het leven als een komedie...
Mercurius en het Modernisme
In het Modernisme zien wij een
speurtocht naar de manier om uitdrukking te geven aan 'het vrije, spelende kind
in de mens', de vrije fantasie, die niet meer gebonden is aan starre
regels en tradities.
Het mercuriale humoristische karakter treffen
we natuurlijk in alle tijden aan, maar bereikte zijn hoogtepunt in de 20e eeuw,
waar de humor, de parodie, de karikatuur, de vervreemding eigenlijk de
basishouding werd van het Modernisme.
Vooral vanaf de 'Dada' is de 'Tijl
Uilenspiegelachtige' plagerigheid, het 'de draak steken met gewichtige hoge
heren',
het 'bij de neus nemen van de gezapige burgerman', het Scherzo-achtige, 'het
kind in de mens' die ondeugend is en kattenkwaad uithaalt, een basishouding van veel kunst en kunstenaars...
Humor in de oudheid - Sater - Satire - Satan
Aphrodite, Cupido en Pan, Hellenistische periode
Al in de Griekse oudheid gaf men blijk van gevoel voor humor. De godin Aphrodite probeert bijvoorbeeld deze satyr / de God Pan van zich af te slaan met haar schoen...
Deze satyr is natuurlijk de voorloper van onze latere Satan, de duivel met bokkepoten en bokkehorens.
Ook in de Christelijke cultuur wordt de duvel vaak als een deugniet, een humoristische figuur neergezet.
In de Faust van Goethe is Mephisto bv. het mercuriale, humoristische element van het toneelstuk...
Ook is het woord 'satire' afgeleid van 'satyr', en het woord 'Satan' is weer van 'Satyr' afgeleid.
Verder naar
Ondersubmenu 2:
Mercurius als polariteit tot Jupiter (de koning en de hofnar)
Terug naar het menu favoriete kunst
naar het volgende menu [15: Expressionisme, Fr. Marc, Surrealisme]
__________________________________________________________
Schema van de 7 eeuwen van de 7 kunstgeschiedenisperioden
Hieronder een schema die iets laat zien
van mijn visie op de kunst- en muziekgeschiedenis in samenhang met de
planeten-archetypen, zoals ik dat op deze website en in mijn cursussen 'De
Beeldentaal van de kunst' en 'Kunst- en Muziekgeschiedenis'* naar voren breng:
_____________________________________________________________________________
Het gaat hier om de
1e 7 eeuwen van het 5e na-atlantische cultuurtijdperk, het zg.
Bewustzijns-ziele-tijdperk dat volgens Rudolf Steiner in het jaar 1413 begint,
maar wat zich al in de Late Middeleeuwen, de Gotische periode [rond 1200] begint
voor te bereiden.
In mijn visie wordt iedere eeuw min of meer sterk gekleurd door een
planeten-karakter en alles wat daarmee samenhangt. [natuurlijk zijn er lange
overgangsperiodes]
__________________________________________________________________
eeuw**:
15e
16e
17e
18e
19e
20e
21e
stijlperiode:
Gothiek/ Renais-
Barok Klassi-
Roman- Moder-
Post-
Vroeg-
sance
cisme
tiek
nisme moder-
renaissance
nisme
?
karakter: streng
verheven
groots zonnig
passie
humor dromerig
ascetisch koninklijk
deftig harmonieus
gevoel speels
mysterieus
planeet:
Saturnus Jupiter
Mars Zon
Venus
Mercurius Maan
(Jupiter)
heersende/zich
geestelijke adel grooton-
burgerij burgers
volk
volk,
emanciperende
stand koning dernemers
onderne- kunste-
midden-
vrouwen
klasse:
(koning)
mers naars
stand jeugd
etc.
staatsvorm(en): theocratie aristo- absolu- republiek
republiek demo-
socialis-
cratie tisme
cratie tische
verzorgingsstaat
dominerende
architec- beeld-
schilder-
muziek
poezie en
danskunst levenskunst
kunstvorm:
tuur
houwkunst kunst
en (absoluut)
literatuur tv. cinema
karmakunst
kathedraal
standbeeld reliëfkunst [symfonie] theater,
reclame
kunst in
drama commerciële
dienst
muziek v.h.
leven
Bijvoorbeeld:
Dom
van Michel- Rembrand
Mozart Novalis Nijinsky levenskunste-
Keulen angelo Barokinte- Beethoven Wagner Michael
naar, de taak
rieur
Brontë Jackson van iedere mens
typerende kerk- hofmuziek
ceremoniële concert- salonmuziek Jazz, pop
therapetische
muziek- muziek koormuziek muziek
& muziek, lied,
lyrisch volksmu- muziek, gebruiks-
genres: missen madrigalen opera, ora-
symfonie, pianostuk, ziek, expe- muziek, impro-
motetten ceremoni- torium, con- sonate,
symfonisch rimentele visatorische mu-
?le muziek certen voor kamer-
gedicht, mu- muziek ziek, New age
canzona's academiën muziek,
ziekdrama dansmu- muziek
hofdansen
komische [Wagner] ziek, mtv
opera
________________________________________________________________________________
* In de cursus 'Kunst- en muziekgeschiedenis' veelal zonder theoretische uitleg over de planeten-archetypen, omdat dit een meer algemene cursus is, die ook geschikt is voor mensen zonder interesse in-. of kennis van astrologische symboliek of astrologische archetypen, en spirituele- dan wel antroposofische interessen.
** -Overigens, in mijn visie begint een nieuwe 'eeuw' niet rond een --00
jaartal, maar over het algemeen wordt een nieuwe tijdgeest merkbaar tussen --10
en --20.
De 20e eeuw begon bv. na de 1e wereldoorlog, na 1918. Rond 1900 zaten we nog
midden in de nabloei van de Romantische periode.
De 'nieuwe eeuw' begint meestal na een grote politieke omwenteling.
Bv. : 1413: Eerste ontdekkingsreis van Hendrik de zeevaarder, opbloei van de
kunsten in Italië; Rond 1510: Magelhaes maakt de eerste wereldreis, de Azteken
en Inka's worden door de Spanjaarden verslagen; 1618: Uitbraak 30-jarige oorlog;
1713: Vrede van Utrecht, 1715: Lodewijk de 14e sterft, begin van de Verlichting;
1814: Weens congres, hervorming van Europa, 1815: Napoleon definitief verslagen
bij Waterloo; 1917: Russische revolutie en inmenging VS in de 1e wereldoorlog,
einde supermacht van Engeland, alle keizerrijken zijn ten val gebracht, totale
hervorming van Europa;
Op dit moment leven wij dus nog midden in het Modernisme van de 20e eeuw.
Tussen 2010 en 2020 zal een grote omwenteling plaatsvinden waarna de nieuwe eeuw
kan beginnen met een geheel andere tijdsgeest.
De 7 zielelagen in samenhang met de
planeten:
Saturnus Kruin Geweten Superego ouderdom
Jupiter Hoofd Denken redelijkheid denken 50er
Mars Keel Spreken daadkracht 40er
Zon Hart Voelen Ego = IK voelen 20-40
Venus Bovenbuik Passie verlangen puber
Mercurius
Buik
begeerte
Libido willen
kind
ledematen beweging
speelsheid
Maan
geslacht driften
onderbewuste klein
kind
______________________________________________________
Enige kenmerken van de Planetentypen:
Saturnustype: Ascetische wijsgeer,
kamergeleerde, monnik, onderzoeker
Strenge moralist, integer tot op het bot, religie, wetenschap, trouw, jaloezie
Jupitertype: Wijze leider,
koning, orde, wetten, beschaving, verheven
Autoritair, arrogant, hoogmoedig, hoopvol, logisch denken, hoge heren
Marstype: Doener, willer,
strijder, ondernemer, held, stoere macho
Toorn, daadkracht, grote mond, ijzeren wil, leger, standvastig, moedig
Zonnetype: Stralend charisma,
vriend, redder in nood, held, evenwichtig
gerechtigheid, traagheid, modelburger, zonnig, vrolijk, de gelijke, de broeder
Venustype: Verliefde
kunstenaarsziel, het mooie meisje, passie, verlangen
lief, gulzig, gevoelsextremen, schoonheid, mystiek, ontvangend, kunstzin
Mercuriustype: Speels, vlot,
snel, humor, beweeglijk, nieuwsgierig, flitsend
snel associatief denken, intelligentie, dans, sport, hebzucht, uitgekookt,
charme
Maantype: Dagdromer, passieve
levensgenieter, stemmingswisselingen, lust
wellust, voorzichtigheid, libido, sex, eten-drinken, luieren, grillig,
meeloper
_________________________________________________