13/ Antroposofische kunst en architectuur [het Goetheanum] / Antroposophical art
Terug naar het menu favoriete kunst
naar het volgende menu [14: Mercurius en het Modernisme]
Wie
meer wil weten over de antroposofische wereldbeschouwing klikt hier.
_______________________________________
Verder naar het
volgende ondersubmenu:
6/ Antroposofische- en organische architectuur
Ondersubmenu 4:
Het tweede Goetheanum
van Rudolf Steiner
The second Goetheanum
Rudolf Steiner: Secund Goetheanum, 1923-28;
Nadat het 1e Goetheanum door brand verwoest was ontwierp Steiner het 2e Goetheanum, dit keer van het onverwoestbare beton, ten teken dat de antroposofische beweging voortaan sterk zou moeten staan tegenover de boze machten die de Michaelische Zonne-impuls willen vernietigen...
Het 2e Goetheanum
De grote zaal in het 2e
Goetheanum, voor de verbouwing.
Idem, met uitzicht op het spreekgestoelte
Idem, uitzicht op de
orkestbak met het grote orgel
Het romantische
tijdperk was ondertussen voorbij, de 20e eeuw en de Nieuwe zakelijkheid waren nu
echt losgebarsten, in de architectuur kwam het modernisme en de Art Déco op. De
ronde vormen van de Jugendstil maakten plaats voor de meer rechte en strenge
vormen van de nieuwe stijlvormen, dat drukte zich ook uit in het nieuwe
Goetheanum...
Het 2e Goetheanum zou geïnspireerd zijn op de meer geometrische vormen van kristallen en mineralen, zoals ook het kalksteen uit de omgeving van Dornach.
Men kan in deze vormenwereld een verwantschap beleven met de verheven kristallijne vormenwereld van bv. Feininger....
Lyonell Feininger
Lyonel Feininger: The marketchurch of Halle; Die Marktkirche von Halle;
Toevallig bezocht ik Halle [de geboorteplaats van Händel] in 2003 en was ook
onder de indruk van deze kerk, waar Luther nog gepreekt had.
Lyonel Feininger: Sailboats, Segelboote, zeilschepen;
In deze geometrische en zeer verheven vormenwereld zie ik een sterke
overeenkomst met de vormentaal van het 2e Goetheanum waaruit de antroposofische
architectuurstijl voortkwam die je ook veel aantreft in Vrije Schoolgebouwen ed.
Het heeft iets te maken met de wereld van de kristallen, en ik moet daarbij
denken aan de serene sfeer die heerst in de hoogste regionen van de goddelijke
wereld, die 'de kristalhemel' wordt genoemd....
Feininger, 1929
Decors van de Mysteriedrama's van Steiner
Die Pforte der Einweihung - Mysteriedrama van Steiner - Siebentes Bild
Mijns inziens kan je aan dit
decor de overeenstemming zien met de kunst van Feininger. Deze scène geeft de
suggestie dat het zich in een hoge sfeer van de geestelijke wereld afspeelt, de
kristalwereld misschien. Dit soort kristallijne, serene vormen roepen de
suggestie op dat we met iets heel verhevens te maken hebben, wat we ook aan
Feininger kunnen ervaren....
Der Hüter der Schwelle - 3e Bild - Het rijk van Lucifer
Lucifers rijk. In het vuurrood,
want Lucifer is de God van het Vuur, dezelfde als Loki bij de oude Germanen, en
ook is hij met Prometheus te vergelijken die de mensen het vuur van het IK gaf,
maar daardoor ook de zelfzucht en het egoïsme. Lucifer maakt ook een hoogmoedig
gebaar, het gevoel van innerlijke grootsheid hoort daarbij: Wat ben ik toch
geweldig! Hoogmoed is de luciferische zonde bij uitstek. Door hoogmoed zonder je
je af van andere mensen, je voelt je beter. De Luciferische zondeval was de val
in de afzondering. Dat wordt bewerkstelligd door hoogmoed en zelfzucht, het
gevoel van: 'Ik ben beter dan de anderen, ik sta hier op eenzame hoogte en kijk
neer op het gepeupel'....
Der Hüter der Schwelle - 6e beeld - Het rijk van Lucifer en
Ahriman
Der Hüter der Schwelle - 6e beeld - Het rijk van Ahriman
Rechts het rijk van Ahriman in het onderaardse. De god van de Kou, kilheid, hardheid, verstening, het mechanische, angst, verstarring, stijfheid. We zien hoekige vormen, zwart en blauw, donkere, koele kleuren. Met de ellebogen maken ze een hoek. De ellebogen hangen samen met Steenbok en de klank L is van Steenbok. Dat zien wij hier: De ELLEbogen die een L maken, van de Steenbok. Vandaar dat Satan bokkehorens heeft...
Der Seelen Erwachen - 2e Beeld - Eurithmie
Mondriaan
Evolutie 1910-11
Verwant met het kubisme van
Feininger is ook Mondriaan in zijn werk 'Evolutie'. Het stamt uit dezelfde tijd
dat Steiner zijn mysteriedrama's schreef en beeldt ook de mens uit met zijn
lotusbloemen, de chakara's, de zintuigen waarmee hij de geestelijke wereld kan
schouwen.
-Het gaat om de evolutie in 3 fasen van links naar rechts:
1/ De mens uit de oertijd in 'the dreamtime'. Zijn chakra's ofwel lotusbloemen
staan open, hij is helderziend, maar ervaart dat in dit pre-Ik-stadium als in
een soort droomachtige, halfbewuste toestand.
2/ De mens van nu, hij is ontwaakt, zijn Ik is geïncarneerd, maar zijn chakra's
zijn gesloten en inactief. Hij is niet in staat de geesteswereld te aanschouwen.
Voor de aarde is hij nu wakker, maar voor de geestelijke wereld is hij in slaap.
Daardoor is hij echter ook vrij.
3/ De mens van de toekomst houdt zijn wakkere Ik-bewustzijn en zijn vrijheid,
maar zijn chakra's worden weer actief [en gaan draaien] zodat hij de
geesteswereld, dit keer volbewust, kan aanschouwen... De lotusbloemen staan nu
ook wijd open....
-Vermoedelijk heeft Mondriaan het keelchakra uitgebeeld, maar de mens
heeft veel meer chakra's.
In het symbolisme en de romantische kunt is de bloem een belangrijk thema. De bloem symboliseert ook de mystiek van Venus, ofwel de lotusbloem, die zich opent als ontvanger van het geestelijke licht...
John L. Lismer - Spiritual Encounter [de mystiek van Venus]
De bloem symboliseert ook de mystiek
van Venus, ofwel de lotusbloem, die zich opent als ontvanger van het
geestelijke licht...
Dat hangt samen met de klank A, het A-gebaar van de wijd open armen die iets
ontvangen.
In die zin symboliseren de bloemen ook het geestzelf.
Indien wij het geestzelf ontwikkelen openen zich onze chakra's weer.
_________________________________________
Verder naar het volgende
ondersubmenu:
6/ Antroposofische- en organische architectuur
_______________________________________________________
Terug naar het menu favoriete kunst
naar het volgende menu [14: Mercurius en het Modernisme]
___________________________________________________________________
Dit menu is
onderverdeeld in de volgende 'ondersubmenu's':
1/ De Voorgeschiedenis: Turner, het Impressionisme en de sluiertechniek
2/ Geestverwanten [Polder, Pape e.a.]
3/ Rudolf Steiner en voorbeelden van antroposofische schilderkunst
4/ Het eerste goetheanum van Rudolf Steiner
5/ Het 2e Goetheanum, decorbouwstijl van de mysteriedrama's
6/ Antroposofische- en organische architectuur
7/ Organische architectuur, Makovez
Schema van de 7 eeuwen van de 7 kunstgeschiedenisperioden
Hieronder een schema die iets laat zien
van mijn visie op de kunst- en muziekgeschiedenis in samenhang met de
planeten-archetypen, zoals ik dat op deze website en in mijn cursussen 'De
Beeldentaal van de kunst' en 'Kunst- en Muziekgeschiedenis'* naar voren breng:
_____________________________________________________________________________
Het gaat hier om de
1e 7 eeuwen van het 5e na-atlantische cultuurtijdperk, het zg.
Bewustzijns-ziele-tijdperk dat volgens Rudolf Steiner in het jaar 1413 begint,
maar wat zich al in de Late Middeleeuwen, de Gotische periode [rond 1200] begint
voor te bereiden.
In mijn visie wordt iedere eeuw min of meer sterk gekleurd door een
planeten-karakter en alles wat daarmee samenhangt. [natuurlijk zijn er lange
overgangsperiodes]
__________________________________________________________________
eeuw**:
15e
16e
17e
18e
19e
20e
21e
stijlperiode:
Gothiek/ Renais-
Barok Klassi-
Roman- Moder-
Post-
Vroeg-
sance
cisme
tiek
nisme moder-
renaissance
nisme
?
karakter: streng
verheven
groots zonnig
passie
humor dromerig
ascetisch koninklijk
deftig harmonieus
gevoel speels
mysterieus
planeet:
Saturnus Jupiter
Mars Zon
Venus
Mercurius Maan
(Jupiter)
heersende/zich
geestelijke adel grooton-
burgerij burgers
volk
volk,
emanciperende
stand koning dernemers
onderne- kunste-
midden-
vrouwen
klasse:
(koning)
mers naars
stand jeugd
etc.
staatsvorm(en): theocratie aristo- absolu- republiek
republiek demo-
socialis-
cratie tisme
cratie tische
verzorgingsstaat
dominerende
architec- beeld-
schilder-
muziek
poezie en
danskunst levenskunst
kunstvorm:
tuur
houwkunst kunst
en (absoluut)
literatuur tv. cinema
karmakunst
kathedraal
standbeeld reliëfkunst [symfonie] theater,
reclame
kunst in
drama commerciële
dienst
muziek v.h.
leven
Bijvoorbeeld:
Dom
van Michel- Rembrand
Mozart Novalis Nijinsky levenskunste-
Keulen angelo Barokinte- Beethoven Wagner Michael
naar, de taak
rieur
Bronté Jackson van iedere mens
typerende kerk- hofmuziek
ceremoniële concert- salonmuziek Jazz, pop
therapetische
muziek- muziek koormuziek muziek
& muziek, lied,
lyrisch volksmu- muziek, gebruiks-
genres: missen madrigalen opera, ora-
symfonie, pianostuk, ziek, expe- muziek, impro-
motetten ceremoni- torium, con- sonate,
symfonisch rimentele visatorische mu-
ële muziek certen voor kamer-
gedicht, mu- muziek ziek, New age
canzona's academiën muziek,
ziekdrama dansmu- muziek
hofdansen
komische [Wagner] ziek, mtv
opera
________________________________________________________________________________
* In de cursus 'Kunst- en muziekgeschiedenis' veelal zonder theoretische uitleg over de planeten-archetypen, omdat dit een meer algemene cursus is, die ook geschikt is voor mensen zonder interesse in-. of kennis van astrologische symboliek of astrologische archetypen, en spirituele- dan wel antroposofische interessen.
** -Overigens, in mijn visie begint een nieuwe 'eeuw' niet rond een --00
jaartal, maar over het algemeen wordt een nieuwe tijdgeest merkbaar tussen --10
en --20.
De 20e eeuw begon bv. na de 1e wereldoorlog, na 1918. Rond 1900 zaten we nog
midden in de nabloei van de Romantische periode.
De 'nieuwe eeuw' begint meestal na een grote politieke omwenteling.
Bv. : 1413: Eerste ontdekkingsreis van Hendrik de zeevaarder, opbloei van de
kunsten in Italië; Rond 1510: Magelhaes maakt de eerste wereldreis, de Azteken
en Inka's worden door de Spanjaarden verslagen; 1618: Uitbraak 30-jarige oorlog;
1713: Vrede van Utrecht, 1715: Lodewijk de 14e sterft, begin van de Verlichting;
1814: Weens congres, hervorming van Europa, 1815: Napoleon definitief verslagen
bij Waterloo; 1917: Russische revolutie en inmenging VS in de 1e wereldoorlog,
einde supermacht van Engeland, alle keizerrijken zijn ten val gebracht, totale
hervorming van Europa;
Op dit moment leven wij dus nog midden in het Modernisme van de 20e eeuw.
Tussen 2010 en 2020 zal een grote omwenteling plaatsvinden waarna de nieuwe eeuw
kan beginnen met een geheel andere tijdsgeest.
De 7 zielelagen in samenhang met de
planeten:
Saturnus Kruin Geweten Superego ouderdom
Jupiter Hoofd Denken redelijkheid denken 50er
Mars Keel Spreken daadkracht 40er
Zon Hart Voelen Ego = IK voelen 20-40
Venus Bovenbuik Passie verlangen puber
Mercurius
Buik
begeerte
Libido willen
kind
ledematen beweging
speelsheid
Maan
geslacht driften
onderbewuste klein
kind
______________________________________________________
Enige kenmerken van de Planetentypen:
Saturnustype: Ascetische wijsgeer,
kamergeleerde, monnik, onderzoeker
Strenge moralist, integer tot op het bot, religie, wetenschap, trouw, jaloezie
Jupitertype: Wijze leider,
koning, orde, wetten, beschaving, verheven
Autoritair, arrogant, hoogmoedig, hoopvol, logisch denken, hoge heren
Marstype: Doener, willer,
strijder, ondernemer, held, stoere macho
Toorn, daadkracht, grote mond, ijzeren wil, leger, standvastig, moedig
Zonnetype: Stralend charisma,
vriend, redder in nood, held, evenwichtig
gerechtigheid, traagheid, modelburger, zonnig, vrolijk, de gelijke, de broeder
Venustype: Verliefde
kunstenaarsziel, het mooie meisje, passie, verlangen
lief, gulzig, gevoelsextremen, schoonheid, mystiek, ontvangend, kunstzin
Mercuriustype: Speels, vlot,
snel, humor, beweeglijk, nieuwsgierig, flitsend
snel associatief denken, intelligentie, dans, sport, hebzucht, uitgekookt,
charme
Maantype: Dagdromer, passieve
levensgenieter, stemmingswisselingen, lust
wellust, voorzichtigheid, libido, sex, eten-drinken, luieren, grillig,
meeloper